მოკლე ტრაქტატი ღმერთის, ადამიანისა და მისი ნეტარების შესახებ

۞ ÷ ۞ ÷ ۞

რაინსბურგში ყოფნისას სპინოზამ დაწერა (როგორც ვარაუდობენ — 1658-60წწ.) თავისი პირველი შრომა „მოკლე ტრაქტატი ღმერთის, ადამიანისა და მისი ნეტარების შესახებ“. ეს შრომა აღმოჩენილ იქნა მხოლოდ XIX საუკუნეში.

გთავაზობთ ამონარიდს ხსენებული ნაშრომიდან:

„სასრულ გონებას არ შეუძლია შეიცნოს (გაიგოს) უსასრულო“.

„უსასრულო არ შეიძლება შედგებოდეს განსხვავებული სასრული ნაწილებისაგან. არ შეიძლება არსებობდეს ორი უსასრულო არსება, არსებობს მხოლოდ ერთადერთი, რომელიც არის სრულყოფილი და უცვლელი“.

„რამდენადაც საგანი (ნივთი) სრულყოფილია, მას არ შეუძლია შეიცვალოს უკეთესობისაკენ, რადგან ამ შემთხვევაში ის არ იქნებოდა სრულყოფილი“.

„ღმერთი, რომელიც არის პირველმიზეზი ყველა საგნისა (ნივთისა) და აგრეთვე თავისი თავისა, შეიცნობა მისივე მეშვეობით“.

„არ არსებობს ორი თანაბარი სუბსტანცია. ყოველი სუბსტანცია თავისგვარად სრულყოფილია, ხოლო თუ იქნებოდა ორი თანაბარი სუბსტანცია, მაშინ ერთი აუცილებლად შემოსაზღვრული იქნებოდა მეორეთი და ამიტომ აღარ იქნებოდა უსასრულო“.

„თუ ღმერთს არასოდეს შეუძლია შექმნას იმდენი, რომ არ შეეძლოს კიდევ მეტის შექმნა, მაშინ მას არასოდეს შეუძლია შექმნას ის, რისი შექმნაც შეუძლია. მაგრამ მას რომ არ შეუძლია შექმნას ის, რაც შეუძლია — შინაგანი წინააღმდეგობის შემცველი დებულებაა. მაშასადამე, ბუნება არ შეიძლება შექმნილიყო ვინმეს მიერ, ის არსებობს თავისთავად“.

„კარგი, ცუდი ან ცოდვა სხვა არაფერია, თუ არა აზრისეული საგნები და არა რეალური საგნები, რომელთაც თავისი არსობა გააჩნიათ“.

„ბუნებაში თავისთავად არ არსებობს არც სიკეთე, არც სიავე. სიკეთე არის ის, რაც მარგებელია; სიავე ისაა, რაც მავნებელია. ჩვენ ვუწოდებთ სიკეთეს ან სიავეს მას, რაც ან ხელს უწყობს ჩვენ მიერ არსებობის შენარჩუნებას ან ხელს უშლის მას“.

„ჭეშმარიტება ეს არის როგორც თავისი თავის, ისე სიცრუის მაჩვენებელი“.

„ადამიანი, სანამ ის ბუნების ნაწილს შეადგენს, უნდა მისდევდეს მის კანონებს, სწორედ ესაა ღვთისმსახურება. სანამ ადამიანი ასე იქცევა, ის ბედნიერია“.

„ჭეშმარიტება ეს არის მტკიცება (ან უარყოფა) საგნის შესახებ, რომელიც შესაბამისობაშია თავად საგანთან. სიცრუე ეს არის მტკიცება (ან უარყოფა) საგნის შესახებ, რომელიც არ არის შესაბამისი თავად საგანთან“.

„ნივთი არ ხდება ნაკლებ ჭეშმარიტი იმის გამო, რომ იგი არ არის აღიარებული ბევრის მიერ“.

۞ ÷ ۞ ÷ ۞

გამოყენებული ლიტერატურა

  1. Бенедикт Спиноза — Избранные произведения, том I, 1957 
  2. ბელენკი მ. — სპინოზა, 1966 წ. 
  3. ბაქრაძე კ. — რჩეული ფილოსოფიური თხზულებანი, VI ტ. 1972 წ.
Advertisements

დატოვეთ კომენტარი

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s